Foto's die zo uit de digitale camera komen - er van uitgaande dat er in RAW geschoten wordt en er geen bewerking in de camera zelf gedaan wordt - zijn niet scherp. Dat komt doordat de sensors (nog) niet in staat zijn een gestoken scherp beeld af te leveren. Daarom moet een digitaal beeld "verscherpt" worden. Dit is altijd het geval.

De beste manier om dit met de standaard gereedschappen te doen is Onscherp masker. Onscherp masker komt uit de oude reprografie. Als men een onscherpe foto had vroeger, legde men er een onscherp negatief beeld van dezelfde foto overheen tijdens de repro. Hierdoor word het contrast op de contouren versterkt waardoor de foto scherper LIJKT. Eenzelfde techniek wordt gebruikt bij de opdracht "Onscherp Masker" of "Unsharp Mask": USM.

Onscherp masker heeft drie instelmogelijkheden:

Amount: Hiermee regel je sterk het effect word toegepast. Hoe hoger het percentage, hoe sterker het effect. Je kan tot 500% instellen. Over het algemeen is een startpercentage van 120-200% een goed uitgangspunt. Om uit te vinden wat de Radius en Treshold settings doen kun je de regelaar ook eerst op 500% zetten om deze schuifregelaar als laatste terug te draaien voor nèt de juiste verscherping.



Radius: De radius regelt de "breedte" van de verscherping. Als een contour verscherpt wordt bepaalt deze waarde hoeveel pixels er meegenomen worden om het contrast te verhogen. Zoals gezegd wordt het contrast verhoog om een contour heen. De donker zijde van een contour wordt donkerder gemaakt en de lichte zijde wordt lichter gemaakt. Door de radius te verhogen wordt het vlak waar het contrast verhoogd wordt breder. Over het algemeen is het verstandig onder de 1 pixel te blijven. Ik ga bijna altijd uit van 0,9 pixel. Dit is wel afhankelijk van de beeldgrootte. Bij een hoge resolutie foto is een detail door meer pixels gecovered dan in een lage resolutie plaat. De radius is dus afhankelijk van de groot (in pixels) van het beeld. Ik praat nu over een beeld van ± 3000 x 2000 pixels: 6 Mp



Treshold: Dit bepaalt hoeveel pixels er worden verscherpt op basis van de helderheid van de pixels. Als er pixels naast de te verscherpen pixel liggen die in helderheid redelijk in de buurt van de helderheid van de naastliggende pixel zit zal deze niet worden meeverscherpt. Hoe hoger de setting hoe meer contrast er tussen de pixels nodig is om meeverscherpt te kunnen worden. Hierdoor kun je voorkomen dat ruis meeverscherpt wordt. Ruis heeft over het algemeen een lager contrast dan een contour. Door de treshold hier op aan te passen worden de ruispixels niet verscherpt terwijl de contouren wel verscherpt worden.



[update 1]

Resumerend:



Je ziet hier het verschil tussen amount en radius. In de bovenste rij zie je steeds meer amount toegepast worden terwijl de radius gelijk blijft. De verscherping vind hier steeds plaat op 1 pixel afstand van de contour, maar wordt wel steeds sterker. het contrast binnen 1 pixel rond de contour wordt steeds hoger naarmate de amount setting hoger wordt.

In de onderste rij zie je dat de amount steeds hetzelfde is maar de radius vergroot wordt. Er wordt dus verscherpt op respectievelijk 1-, 3- en 5 pixels rondom de contour. De verscherping wordt dus over een breder vlak uitgevoerd. M.a.w.: Het contrast rondom de contour wordt verhoogd over een afstand van het ingegeven aantal pixels.

[/update1]


Zet de weergave van het beeld ALTIJD op 100%. Alleen dan kun je het effect beoordelen. Het makkelijkst werk je - zeker in het begin - door de radius op 0,9 pixel te zetten. Zet de amount op 500%. Als er ruis aanwezig is zet dan de treshold op 10-15 om mee te beginnen. Je ziet dan vanzelf of het effect te veel of te weinig toegepast wordt

Hier in extreme vorm. De amount regelaar stond op 500% en de radius op 2,5.
Bij een treshold van 40 was de ruis weer in de originele staat van voor verscherping.

Origineel


Verscherping zonder treshold


Treshold op 40



Je ziet dat de treshold de verscherping in de overig delen - waar je juist wél wil verscherpen - ook verzwakt. Daarom moet je met hogere percentages aan het werk: hoe hoger de treshold, hoe hoger het percentage. Ook zie je dat er een soort halo om de contouren heen komt. Dat komt doordat de radius setting hier veel te groot is voor het beeldformaat zoals eerder genoemd moet je de radius aanpassen aan het beeldformaat. Als je in de preview nét geen randje ziet verschijnen zit je goed. Hier moet je een beetje mee schuiven.

Je kunt het beste de verscherping als laatste bewerking doen. Dat wil zeggen: ook na de verkleining. Het verkleinen van een foto doet Photoshop door het hele beeld opnieuw te berekenen en dat gaat ten koste van de scherpte. Tegenwoordig heeft Photoshop twee extra interpolatie* opties. "Bicubic smoother" en "bicubic sharper". De bicubic smoother is om te vergroten en bicubic sharper om te verkleinen. Daardoor gebruikt Photoshop een ander algotrithme waardoor het beeld minder scherpte verliest. Je kunt dus nu verscherpen vóór verkleining zonder dat je op dat verkleinde formaat verschil ziet. Het nadeel van een verkleinde foto verscherpen is dat je minder detail hebt om te verscherpen. Het beeld zal dan ook snel oververscherpt zijn. Een alternatief is dan om het beeld te verscherpen tot nét niet het maximaal haalbare en dan na verkleining nog een tikkie naverscherpen.

Een betere methode is om in meerdere keren het onscherp masker toe te passen. Dit is echter veel moeilijker omdat je dan in moet kunnen schatten wat het onscherp masker na een aantal keren doet. Als je dat teveel doet krijg je een lelijke witte rand om de contouren heen. Hier is wel wat ervaring voor nodig. Als je verscherpt over een verscherping heen wordt het effect van de tweede verscherping veel sterker omdat het contrast rond de contouren al verhoogd is. Een wit randje wordt dan nog witter. Ook met haar of een vacht van een dier bijvoorbeeld is dat heel lastig. Je hebt dan al snel dat de haar een wit streepje wordt naast een zwart streepje waar geen haar zit.

Veel mensen gebruiken ook meerdere verscherpingen met een lagere waarde. Ikzelf heb daar weinig goede ervaringen mee. Het beeld wordt er groffer van en op sommige - al contrastrijke - contouren krijg je witte puntjes:


De verscherping is wat overdreven om duidelijk te laten zien wat de verschillen zijn. De originele foto heb ik verscherpt met 200% en 0,7 pixel met een treshold van 9 levels. Dit leverde nog wel wat ruis op in de achtergrond, maar was voor mij het beste compromis. Daarbij vind ik de structuur van de ruis ook wat toevoegen aan de achtergond.




onverscherpt:




3 x verscherpt met 100% - 0,9 pizels - treshold 12

Je ziet de witte puntjes verschijnen. Het contrast is hier geforceerd op de contouren.




Verscherpt met 250% - 0,9 pixels - Treshold 0

Hier zie je dat de ruis in de achtergrond flink meeverscherpt wordt




Verscherpt met 300% - 0,9 pixels - Treshold 12

Doordat de treshold nu op 12 levels gezet is wordt de ruis niet meeverscherpt omdat het verschil in helderheid tussen de "ruispixels" niet meer is dan 12 niveaus. Het nadeel is dat ook het hele beeld minder scherp wordt. Daarom schroef je de hoeveelheid nog wat op. In dit geval naar 300%




Verscherpt met 150% - 2 pixels - Treshold 12

Je ziet dat als je de radius verhoogt en minder hoeveelheid instelt dat de verscherping groffer wordt. Sommige beelden kunnen hier baat bij hebben. Bij de meeste beelden geldt dat je het best een zo laag mogelijke waarde voor de radius kunt instellen om een fijnere verscherping te krijgen. 0,9 pixels is voor mij een goede uitgangswaarde



UPDATE 28-11

Een beter regelbare methode:

Uitgangsfoto:



We gaan de achtergrondlaag dupliceren (crtl-J)

Dan passen we een lekker sterke scherpstelling toe op de gedupliceerde laag.



Doordat onscherp masker het contrast rond de contouren sterker maakt krijg je nu donkere en witte randjes rondom de contouren. De mate waarin die randje zichtbaar zijn kunnen we nu gaan regelen.


We zetten de zojuist verscherpte laag op modus darken (donkerder).
Je ziet dat nu alleen de pixels die donkerder zijn geworden door het onscherp masker ook daadwerkelijk zichtbaar worden.



Nu dupliceren we deze laag weer (de verscherpte laag) en veranderen de laagmodus van darken naar lighten (lichter). Nu worden alleen de lichter geworden pixels lichter gemaakt.




Door nu de laagdekking te veranderen kun je heel precies voor zowel de lichte- als de donkere laag de verscherping regelen. Ik kwam hier uit op 38% dekking voor de donkere laag en 80% voor de lichte laag.





Nog een andere methode

Je kunt ook met het filter high pass (hooglichten) verscherpen.

Dupliceer de originele laag

Zet deze laag op overlay (bedekken) voor een krachtig resultaat en op soft light (zacht licht) voor een milder resultaat. Je kan dit later nog naar hartelust wijzigen



Pas het filter high pass (hooglichten) toe. Filter->other -> High pass (Filter -> anders -> hooglichten). Speel met de regelaar totdat je een bevredigend resultaat hebt.
Je kunt ook wat sterker toepassen en met de laagdekking spelen.
Een paar keer mee oefenen en ook dit heb je in je vingers





*Interpolatie betekent: Het er bij verzinnen van pixels om het beeld opnieuw te kunnen berekenen. Als een detail uit bijvoorbeeld tien pixels bestaat en hij moet 5 x zo klein worden zijn er dus maar twee pixels over om dat detail weer te geven. Photoshop moet dan die tien pixels om reken naar twee pixels.


Tip van Scrapheap: gebruik het fade commando om, als je iets teveel hebt verscherpt, de verscherping traploos terug te draaien.
Edit -> Fade Unsharp mask of crtl shift F (PC) / Command shift F (mac)


Geef ff aan of eea duidelijk is voordat ik hem in de tutorials afdeling laat zetten.

Have Fun
Ed